شكل گيري زبان انگليسي مدرن و چندميليارد نفري از ابتدا چگونه بوده است؟ از چه زمان و مكاني شروع به تحول وشكل گيري نمود ومبدل به ساختاري شد كه هم اكنون مي شناسيم؟ چگونه آيا اين زبان از جايي تقريبا كوچك بر روي نقشه جهان بسوي موفقيت چشم گيرش گام برداشت؟

با توجه به تاريخ انگلستان، زباني كه تبديل به زبان انگليسي شد با هجوم قبايل جنگجوي آلماني در قرن پنجم و از طريق دريا وارد انگلستان شد. در ابتدا اين قبايل بعنوان سربازو براي كمك به خرابي هاي بجا مانده از امپراتوري روم به انگلستان دعوت شدند و پس ازبازسازي  خرابي ها در همانجا مانده و جا پاي خود را محكم نمودند. مهاجمين در وقايع نامه پيروزمندانه خود پس از ورود در سال 449 به انگلستان نوشتند كه سلت ها يا بريتانيائي ها افرادي "بي ارزش" بودند و " ثروت اين سرزمين" وسوسه انگيز است. اين موضوع ممكن است بعدها نوشته شده باشد اما موضوع به وضوح روشن است: اين سرزمين آمادگي تصرف كردن را داشت. بيد [1]  مورخ انگلو ساكسوني در نامه اي به آتيوس سركنسول روم [2] " فريادها واعتراضات بريتانيائي ها " را گزارش مي دهد. اين اعتراضات توسط آن دسته از بريتانيهائي بود كه ازدست قبايل آلماني رنج كشيده بودند. بريتانيها مي گفتند كه " اين وحشي ها ما را بسمت دريا رانده اند و دريا نيز ما را بسمت اين وحشي ها  مي راند – لذا يا در دريا غرق  مي شو.يم و يا توسط آنها كشته خواهيم شد "

اين تصوير يكي از تصاوير مستدل مي باشد – زبان انگليسي  همچون الهه انتقام از سوي جهنم وارد صحنه شد و توسط مزدوراني نترس و جنگ طلب سوار براسبان امواج و از مسير گذرگاه نهنگ ها به سواحل آرام اين پايگاه نظامي و پادشاهي متروك آورده شد. اين تصويري از نحوه گسترش زبان انگليسي است كه بطور سبوعانه اي بارها و در طي يك ونيم هزار سال منطبق با واقعيت بوده است و اين استثمار غم انگيز در طول زمان يكي از خصوصيات بارز آن است.

داستان ديگري هم هست. افراد ي نيزوجود داشتند كه براي فرار از سرزمين هاي بيروح و كسل كننده خود بعنوان مهاجرين صلح طلب و كشاورزان سخت كوش وجوياي كارسود آوربه اين كشور وارد و در پي يافتن مكاني نسبتا امن در اين مرغزار غني و ثروتمند بودند.  در طي اقامت آنها زبان انگليسي در اين سرزمين پا نهاد و توانمندي زبان انگليسي در تثبيت خود در قلمرو بيگانگان از ديگر خصوصيات مهم اين زبان است.

علاوه بر اين بسياري قبايل و پادشاهي هاي كوچك ديگري هم بودند – در يك مقطع دوازده قبيله- كه در مقاطع زماني مختلف وبا توانمندي هاي متفاوت بوجود آمدند: خصوصا قبايل ساكسون، انگلس و جوت ها [3]  كه بصورت گروهايي پراكنده بوده و با لهجه هايي متفاوت صحبت مي كردند. گرچه اين قبايل كاملا با هم تفاهم داشتند اما همواره خاري در گلوي يكديگر بودند. لذا اين تضاد هم سبب بروز تمايز در لهجه هاي محلي انگلستان و هم سبب آغاز تمايزي چشمگيردر ساير كشورها شد.

اين قبايل صرفا به دليل " فريادها واعتراضات بريتانيائي ها " اختلافات خود را به آساني كنار نگذاشتند و كشمكش آنها با سلت هاي بريتانيا[4] بمدت بيش از يكصد سال ادامه داشت و اين جرو بحث هاي طولاني - با ظهور بزرگترين قهرمان اسطوره اي انگلستان يعني آرتور - به هدف خود نائل آمد. بدين صورت كه زبان سلت ها عليرغم تهديدات وفشارهاي سنگين قبايل آلماني مصون ماند. اين زبان در ولز، كورن وال، شمال اسكاتلند و گي ليك[5] انسجام خود را حفظ نمود. اين موضوع خود نيز بخشي از اين داستان است چرا كه هم تلفات و هم بازماندگاني به همراه داشت كه حاصل خواسته هاي بيش از پيش اين موجود گرسنه- يعني زبان انگليسي-  به موضوعات بيشتر بود.

دويست سيصد سال طول مي كشيد تا انگليسي بعنوان برترين زبان در بين زبانهاي مشابه خود مطرح شود. از ابتدا انگليسي، با استراتژي بقا و اشغال، زباني در آميخته با جنگ بوده است. پس از آنكه اولين قبايل وارد اين كشور شدند معلوم نبود چه گويشي غالب خواهد شد. جداي از هرج و مرج اين سرزمين، كه اغلب افراد آن تا مدت مديدي به زبان سلتي صحبت مي كرده اند، ودر برخي موارد زبان انها مزين به كلمات لاتين بوده، و در آن استقلال قبيله اي و نظارت منطقه اي بشدت تحت كنترل بوده است، زبان انگليسي زمان نياز داشت تا بعنوان يك زبان مشترك به منصه ظهور برسد. زبان انگليسي خوش شانس بوده است ، كه اين خوش شانسي هم ناشي از زيركي آن و هم ناشي از خصيصه هوشمندانه و بيرحمانه آن يعني ظرفيت جذب ديگران بوده است.

اگر شما به فريزلند، استاني سخت كوش در كنار درياي شمال در هلند، برويد اصواتي را خواهيد شنيد كه به گفته كارشناسان نزديك به زبان اجدادي ماست. اين موضوع خود نشانگر يكي از محدوديت هاي چاپ است ! البته در راديو و تلويزيون مي توانيد كلماتي را بشنويد و گوشهايتان نيز كلماتي را بفهمند كه چشمها با توجه به نا آشنا بودن مي بينند. وقتي كه گزارشگر وضع هوا، پيت پولزمن[6]، مي گويد:

'' En as we dan Maart noch even besjoche, Maart hawwe we toch in oantal dajan om de froast en friezen diet it toch sa'n njoggen dagen dat foaral oan'e grun, ''

يا بطور ملموس تر

''trije'' (three) or '' fjour'' (four),

''froast'' (frost) or ''frieze'' (freeze),

''mist'' or ''blau''(blue),

ممكن است بطور ضمني چيزهايي بفهميم، اما هنوز نسبت به آن اكراه داريم. اما زمانيكه همين كلمات را به هنگام تلفظ برروي صفحه ببينيد سريعا براي شما آشنا بنظر مي آيند. در واقع شنيدن دقيق از نظر زماني ما را به عقب باز مي گرداند: گويا يكبار آنجا بوده ايم. اگر ندمن ها انگلستان را اشغال نكرده بودند، نياز نبود ما نيز بگوئيم:

'' Also there's a chance of mist, and then tomorrow quite a bit of sun, blue in the sky''

بلكه بايد مي گفتيم:

'' En fierders, de kais op mist. En dan moarn, en dan mei flink wat sinne, blau yn'e loft en dat betsjut dat.''

زمانيكه در اطراف جزيره ترچلينگ[7] در فريزلند گردش مي كنيد، با كلماتي برخورد مي كنيد كه بسيار به انگليسي از نظر تلفظ و هجاء نزديك هستند و هرگونه شك را از بين مي برند. فري زيين [8] يكي از والدين اصلي زبان انگليسي بود:

''Laam'' (Lamb), ''goes'' (goose), ''buter'' (butter), ''brea'' (bread), ''tsiis'' (cheese)

اين كلماتي هستند كه در فرشگاه ها استفاده مي شوند. كلماتي هم وجود دارند كه در بيرون از منزل كاربرد دارند از جمله:

''see'' (sea), ''stoarm'' (storm), ''boat'' (boat), ''rein'' (rain) and ''snie'' (snow).

و كلماتي همچون ''miel'' (meal) and ''sliepe'' (sleep) در داخل منزل بكار مي روند. حتي جملات كاملي كه شما در خيابان مي شنويد و يا جملاتي كه حتي قادر به ترجمه نمودن يك كلمه از آن نيستيد به گوش شما آشنا مي آيند. احساس شما اين است كه بايد آن را بدانيد و جزئي از خانواده شماست.

اما زبان فري زيين از كجا آمد؟

در سال 1786 سر ويليام جونز[9]، قاضي انگليسي و زبان شناس مبتدي در محل خدمتش در هندوستان، پس از مطا لعاتي دقيق در مورد زبان سانسكريت، كه حداقل از حدود سال 2000 قبل از ميلاد مسيح  در سرودهاي وديك[10] وجود داشته، اينگونه نوشت كه: " هر دو زبان گوتيك و سلتيك ، عليرغم روايات مختلفي كه در مورد آنها وجود دارد، با زبان سانسكريت از يك ريشه هستند. "

نظر وي درست بود. (ادامه دارد....)